Vijf tips om alvast over na te denken als thuis wonen niet meer gaat vanwege dementie

Nadenken over een verhuizing naar een verpleeghuis. Dat is iets waar u waarschijnlijk liever niet bij stil staat. Toch is het goed om daar tijdig over na te denken. Want u wilt toch zeker weten dat u, als het nodig is, de goede keuze maakt.

Als u 24 uur per dag nabijheid van zorg nodig hebt en uw mantelzorger(s) kunnen u dat niet meer bieden, dan gaat thuis wonen niet meer. Dan volgt er een grote stap voor u en uw mantelzorger(s); een verhuizing naar een verpleeghuis. Het geeft u en uw mantelzorger(s) rust als u dan al het verpleeghuis hebt gevonden dat het beste bij u past. Daarom is het goed om tijdig te oriënteren en niet te wachten tot het niet anders meer kan.

Tip 1: Oriënteren
Het begint met duidelijk krijgen wat bij u past. In wat voor soort verpleeghuis wilt u wonen als het niet anders kan? Kleinschalig, grootschalig of een particulier verpleeghuis? Spreek met uw familie over uw wensen. En vooral ook over wat u niet wilt. Op zorgkaartnederland.nl en kiesbeter.nl kunt u bekijken welke verpleeghuizen er bij u in de buurt zijn, hoe ze gewaardeerd worden en kunt u de kwaliteit vergelijken. Op de websites van de verpleeghuizen kunt u vervolgens meer te weten komen. Dan is het tijd om een kijkje te gaan nemen bij een aantal verpleeghuizen. Bevalt de sfeer? Kunt u zich er thuis voelen? Welke activiteiten zijn er mogelijk? Is er een tuin? Bedenk vooraf wat u belangrijk vindt en op welke vragen u antwoord wilt hebben.

Tip 2: Indicatieaanvraag
Een verhuizing naar een verpleeghuis wordt actueel op het moment dat u 24 uur per dag nabijheid van zorg nodig heeft. Dan hebt u recht op zorg vergoed vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). Hiervoor heeft u een Wlz-indicatiebesluit ‘Beschermd wonen met intensieve dementiezorg’ nodig. Deze vraagt u aan bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Alleen met zo’n indicatie kunt u verhuizen naar een verpleeghuis. Het kan zijn dat het CIZ besluit om de indicatie ‘Beschut wonen met intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging’ af te geven. Hiermee kunt u niet verhuizen naar een verpleeghuis. Laat u daarom door uw zorgtrajectbegeleider, huisarts of het verpleeghuis van uw keuze ondersteunen bij het aanvragen van de indicatie. Bij de aanvraag kunt u aangeven welk verpleeghuis uw voorkeur heeft. Besluit uw familie dat het beter voor u is om naar een verpleeghuis te verhuizen en vraagt u de indicatie dus niet zelf aan? Dan doet het CIZ een BOPZ-toets bij u thuis. Het CIZ beslist binnen zes weken nadat u de aanvraag hebt ingediend.

Tip 3: Bereid u voor op de Bopz-toets
Bij een vrijwillige opname kiest de persoon met dementie er zelf voor om in een verpleeghuis te gaan wonen. Hij of zij krijgt dan geen vrijheidsbeperkingen opgelegd en kan dus bijvoorbeeld alleen naar buiten gaan. In de praktijk komt een vrijwillige verhuizing niet vaak voor bij mensen met dementie. Zij blijven vaak thuis wonen tot de dementie zo ver gevorderd is, dat zij niet meer goed overzien wat hun situatie is. Als de mantelzorger(s) verhuizing naar een verpleeghuis noodzakelijk vinden en denken zij dat hun naaste daar zelf niet meer over kan beslissen? Dan vragen zij bij het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) een indicatie aan voor zorg uit de Wet langdurige zorg (Wlz) met een Bopz-toets. Bopz is de afkorting van Bijzondere opneming in psychiatrische ziekenhuizen. Hoewel de naam anders doet vermoeden geldt deze wet ook voor de zorg voor mensen met dementie. Bij een Bopz-toets komt een medewerker van het CIZ bij de persoon met dementie thuis om te onderzoeken of beoordelen of verhuizen noodzakelijk is en om zijn of haar rechten uit te leggen. De CIZ-medewerker toetst ook wat de persoon met dementie zelf wil. Er zijn drie mogelijkheden:

  • De persoon met dementie wil in een verpleeghuis gaan wonen.
  • De persoon met dementie kiest niet voor een verhuizing, maar verzet zich er ook niet tegen. Verhuizen naar een verpleeghuis kan dan door artikel 60 in de Wet Bopz toe te passen. Dit artikel beschermt de rechten van de persoon met dementie.
  • De persoon met dementie laat merken niet in een verpleeghuis te willen wonen, bijvoorbeeld door 'nee' te zeggen. De familie kan in dat geval een procedure voor een gedwongen opname aanvragen, bijvoorbeeld via een rechterlijke machtiging. De keuze voor een verhuizing is al ingrijpend, bij een verzet is dit extra ingrijpend.

Tip 4: Wachtlijst
Als de indicatie er is, dan neemt het verpleeghuis van uw voorkeur contact met u op. Als er nog geen plaats is, dan komt u op een wachtlijst. Het verpleeghuis bespreekt met u of u tijdelijk naar een ander verpleeghuis gaat of thuis nog zorg krijgt. Met een Wlz-indicatie gaat u een eigen bijdrage betalen. Ook voor thuiszorg waar dit eerst niet het geval was, omdat deze werd geregeld via de Zorgverzekeringswet. Met een Wlz-indicatie heet de thuiszorg voortaan overbruggingszorg en wordt betaald vanuit de Wlz. Bij die wet hoort een eigen bijdrage. De hoogte is afhankelijk van uw inkomen en vermogen. Het Centraal Administratie Kantoor (CAK) berekent en int uw eigen bijdrage. Via hetcak.nl kunt u een proefberekening van uw eigen bijdrage maken.

Tip 5: Regel een levenstestament of volmacht
Dementie is een ziekte waarbij moeilijke keuzes horen. Eén daarvan is ook het op tijd nadenken over het aanwijzen van een gevolmachtigde en het delen van persoonlijke keuzes rondom behandelingen en reanimatie. Mocht het moment komen dat iemand met dementie zijn of haar wil niet goed meer duidelijk kan maken, dan mag hij of zij juridisch gezien niet zelf meer handelen. Het is belangrijk om dat moment voor te zijn en een gevolmachtigde aan te wijzen. Dit kan bijvoorbeeld een familielid zijn. Dit is handig bij beslissingen over zorg, maar ook bij financiële zaken. De notaris kan de schriftelijke verklaring, ook wel volmacht genoemd, opstellen. Een andere optie is het opstellen van een levenstestament bij de notaris. Hierin worden naast de gevolmachtigde(n) ook nog andere persoonlijke keuzes opgenomen zoals wensen rondom de persoonlijke verzorging. Is het nog een stap te ver om dit te regelen? Probeer het dan wel vast bespreekbaar te maken. Wilt u hierover meer lezen? Lees dan de folder ‘Rechtsbescherming bij dementie’ van Alzheimer Nederland.

Hebt u nog vragen? Neem dan contact op met het cliëntservicebureau van Amaliazorg.